2003

جنگ تحمیلی اگرچه با نابودی ذخایر ملی و تحلیل فزاینده نیروی انسانی برای هر دو کشور همراه ‏بود اما دستاوردهای بزرگی داشت که طنین حق طلبی آن در عین مظلومیت به گوش جهانیان رسید و ابهت شرق و غرب را شکست.‏

به گزارش نوشهرآنلاین، بیست‌ماه از پیروزی انقلاب اسلامی گذشته بود و دولت نوپای جمهوری اسلامی ایران مشغول بهسازی و مرمت‌ ‏سازمان‌ها و تشکیلات دولتی بوده و نیروهای مسلح هنوز سازماندهی و آمادگی لازم و کافی برای مقابله را نداشتند که در چنین موقعیتی ‏میهن اسلامی مورد تهاجم مزدوران منطقه‌ای قرار گرفت. رژیم بعثی صدام که از همان آغاز پیروزی انقلاب اسلامی از بیداری اسلامی ملت ‏عراق و سایر ملل اسلامی منطقه به وحشت افتاده و رویای ژاندارمی منطقه را درخطر می‌دید با چراغ سبز ابرقدرت‌های وقت، پس ازماه‌ها ‏تحرک محدود مرزی درتاریخ 31 شهریور 59، حمله تمام عیار زمینی، دریایی وهوایی را علیه جمهوری اسلامی ایران شروع کرد‎.‎‏ بنابراین این ‏روز که یادآور شروع جنگ تحمیلی و حمله همه جانبه رژیم بعث عراق به سرکردگی صدام با حمایت آمریکای جنایتکار و اسرائیل غاصب علیه ‏جمهوری اسلامی ایران است به عنوان آغاز هفته دفاع مقدس نامگذاری شده است. ‏
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 


** علل آغاز جنگ ‏
 
گرچه صدام حسین موضوع اختلافات مرزی را دلیل وقوع جنگ عنوان کرد، اما حتی خود او نیز می‌دانست این جنگ مرحله اجرایی نقشه ‏برنامه‌ریزی شده، هدفمند و فرامنطقه‌ای است و دولت بغداد به دلیل اختلافات زمینی و دریایی خود با ایران، تنها داوطلب اجرای این نقشه ‏شده است، اما واقعیت این است که انقلاب اسلامی تنها سبب از بین بردن «جزیره ثبات غرب» در منطقه نشده بود، بلکه تمامی الگوها و ‏هنجارهای مورد نظر غرب در خاورمیانه و خلیج فارس را بر هم زده بود و در برابر نظام‌های لائیکی مورد نظر غرب در منطقه، با صراحت، احیاء ‏مذهب را بیان کرد. علاوه بر آن قدرت‌های بزرگ از این نگران بودند که ثبات مورد نظر آنان در خاورمیانه و همچنین جریان آرام و مطلوب ‏نفت از خلیج فارس، با تثبیت انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران به خطر افتد. ‏
 
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران سیاسی، جنگ تحمیلی عراق علیه ایران را تهاجمی فرا منطقه‌ای و برخاسته از اراده برون مرزی ‏می‌شمارند‎.‎
 
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 
** وضعيت ايران قبل از شروع جنگ

انقلاب اسلامي ایران از بسیاری از جهات با سایر انقلاب‌ها متفاوت بوده و همواره درتعارض مستقيم با قدرت‌هاي سلطه‌گر قرارداشت که این ‏موضوع موجب نگراني قدرت‌هاي بزرگ شده و باعث شده بود که از همان ابتدا با انقلاب اسلامی ایران مقابله‌ی جدی و همه جانبه را آغاز و ‏قدرت‌های بزرگ منطقه را هم به بهانه اینکه انقلاب اسلامی به دنبال سرنگونی حکومت‌های آنان است را با خود همراه کنند. ‏
 
در این رابطه امام خمینی(ره)، در تشريح صدور انقلاب مي‌فرمايد: « اين معني غلط را از صدور انقلاب برداشت نكنند كه ما مي‌خواهيم ‏كشورگشايي كنيم. ما همة كشورهاي مسلمين را از خودمان مي‌دانيم. همة كشورها بايد در محل خودشان باشند... معني صدور انقلاب ما اين ‏است كه همه ملت‌ها بيدار شوند و خودشان را از اين گرفتاري كه دارند و تحت سلطه‌اي كه هستند و از اين كه همه مخازن آنها دارد به باد ‏مي‌رود و خودشان به نحو فقر زندگي مي‌كنند، نجات دهند... ما مي‌خواهيم اين چيزي كه در ايران واقع شد، اين بيداری و اينكه خودشان را از ‏ابرقدرت‌ها فاصله دادند و دست آنها را از مخازن خود كوتاه كردند، اين در همه ملت‌ها و در همة دولت‌ها واقع بشود، آرزوي ما اين است». ‏

در اين دوره كشور با بحران و چالش‌هاي فراواني از لحاظ سياسي، اقتصادي و فرهنگي روبرور بود كه اين فشارها عمدتاٌ ازسوي قدرت‌هاي ‏بزرگ و كشورهاي منطقه‌اي به ايران تحميل مي‌شد تا شايد بتوانند ايران را به پاي ميز مذكره بكشانند.‏
 
در درون ايران گروه‌های سياسی اعم از منافقين، ملی مذهبي‌ها، ليبرال‌ها و جريان‌های سياسی ديگر كه فكر مي‌كردند بدون حمايت ‏قدرت‌هاي بزرگ، نمي‌شود كشور را اداره كرد با ايجاد غائله گنبد، كردستان، ترور شخصيت‌ها و آدم‌هاي موثر انقلاب اسلامي با تلاش در حذف ‏نيروهای انقلابي و وفادار به حضرت امام خميني(ره) خواهان بدست‌گرفتن حكومت و جدائي دين از سياست بودند. در حالی كه حضرت امام ‏خميني(ره) تاكيد بر پيوستگی دين و سياست داشت. ‏
 
از لحاظ اقتصادي هم مشكلات اقتصادي ايران در سال‌هاي 58 و 59 كمتر از مشكلات سياسي نبود، در سال‌هاي قبل از پيروزي به دليل ‏اعتصابات انجام گرفته در بخش‌هاي اقتصادي كشور بويژه در شركت نفت كه اقتصاد ايران به فروش آن بستگي داشت، عملاً اقتصاد كشور ‏فلج شده بود و از لحاظ فرهنگي هم دچار بحران بوديم زيرا درگذشته تقريباً فرهنگ غربي بر كشور حاكم بود، که بعد از پيروزي انقلاب ‏اسلامي در حال گذر و تطبيق خود با جامعه بود و اين دوگانگي فرهنگ، خود تاثير بسزايي در مراحل مختلف انقلاب و دفاع مقدس داشت‎.‎
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 

 

** شروع جنگ و اوضاع نظامی ايران

اوضاع نظامی ايران در سال‌هاي 58 و 59 به مراتب بدتر از اوضاع سياسي و اقتصادي بوده، زيرا ساختار ارتش متناسب با منافع شاه و ‏اولويت‌هاي سياسي آمريكا در منطقه بوده است و با آن ساختار نمي‌توانست در خدمت اهداف انقلاب اسلامي قرار گيرد. حضرت امام ‏خمينی(ره) ضمن تأكيد بر حفظ انسجام ارتش، فرصت لازم را در اختيار اين نيرو قرار داد تا ساختار جديد خود را بر مبناي معيارهای ارتش ‏مكتبی توسعه دهد.‏
 
سازمان و ارتش جمهوري اسلامي ايران پس از قطع وابستگي‌ها كه تا عمق استخوان ارتش طاغوت نفوذ كرده بود و خروج كارشناسان نظامي ‏و فرار فرماندهان نظامی به خارج از كشور كه عمدة فنون و تخصص‌های نظامی را در اختيار داشتند و اقدامات دولت بازرگان مبنی بر كاهش ‏نيروهای ارتش، کاهش مدت خدمت سربازي و لغو قراردادهای نظامي که در مجموع موجب كاهش توان نظامي و عدم امكان توسعة طرح‌های ‏ساختاری ارتش شد و سازمان ارتش را دچار تزلزل و ازهم گسیختگی كرد، اما بعدها با حذف بني صدر با حاكميت نيروهای خط امام بر ارتش، ‏تحولی بزرگ در ارتش ایجاد شد. ‏
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 

** ناکامی صدام در دست‌یابی به اهدافش ‏
 
ایمان و اعتقاد راسخ رزمندگان ایران به حقانیت انقلاب اسلامی و موجِ عظیم مردمی که در قالب «بسیج» برای دفاع از کیان نظام جمهوری ‏اسلامی ایران طی هشت سال دایماً حضور خود را در جبهه حفظ کردند، بزرگ‌ترین سرمایه انقلاب و نظام بود و مهم‌ترین نقش را در توقف ‏ماشین جنگی عراق بر عهده داشت. ‏
 
در بررسی عوامل شکست عراق در دستیابی به اهداف اعلام شد‌ه‌اش، علاوه بر ایمان و اعتقاد رزمندگان ایرانی، عوامل دیگر از قبیل ناامیدی ‏حامیان صدام از سقوط جمهوری اسلامی، مردمی‌شدن جنگ و سرانجام پذیرش قطعنامه 598 از جانب ایران نیز بی‌تأثیر نبود. نتیجه آن شد ‏که عراقی‌ها هشت‌سال پس از شروع جنگ در همان نقطه اولیه آغاز قرار داشتند‎.‎‏ ‏
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 
** ویژگی‌های دفاع مقدس
 
در جنگ تحمیلی، رژیم بعث عراق، جنگی ناخواسته را به کشور ما تحمیل کرد و با نادیده گرفتن استقلال سرزمین ما به ایران اسلامی تجاوز ‏کرد. از این رو، مردم غیرتمند ایران، در دفاعی مقدس، از حق خود که دفاع از استقلال سرزمین و هویت دینی - ملی خود بود، دفاع کردند و ‏‎ ‎بی تردید، مقدس‌ترین جهاد، جهادی است که به عنوان دفاع از حقوق انسانی صورت گرفته باشد. ‏
 
مهم‌ترین ویژگی‌های دفاع مقدس را می‌توان دفاعی‌بودن، معنویت جبهه‌ها، استقامت رزمندگان و فرماندهان در نبرد، شجاعت فرماندهان، ‏بزرگواری و مروّت در حال قدرت، ‏‎بی‌اعتنایی به دنیا و شهادت‌طلبی رزمندگان نام برد. ارزش‌هایی که رزمندگان در دوران دفاع مقدس بدان ‏متصف بودند، آنقدر والا است که می‌توان آن را از علت‌های پیروزی لشکر اسلام برشمرد، رزمندگان ایرانی در دوران دفاع مقدس خطرها را به ‏جان خریدند و به پیشواز مرگ سرخ رفتند زیرا بی‌گمان، بدون دل بریدن از دنیا و دل بستن به آخرت، هیچ‌گاه توفیق آفرینش حماسه‌های ‏سترگ و ماندگار دفاع مقدس را نمی‌یافتند‎.‎
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 

-‏    معنویت جبهه‌های جنگ و دفاع مقدس
 
از جلوه‌های معنویت در دفاع مقدس، حالت تضرع، استغاثه و راز و نیاز عارفانه رزمندگان اسلام بوده است. دفاع مقدس، فرصت نمایش ‏خالصانه‌ترین و زیباترین مناجات‌ها و دعاها را پدید آورد. در کنار نماز و قرآن، دعا وسیله دیگری بود که یاد خدا را در دل رزمندگان زنده نگاه ‏می‌داشت، به آنان قدرت روحی می‌بخشید و تحمل سختی‌های نبرد را برای آنان آسان‌تر می‌ساخت‎.‎
 
-‏    شجاعت فرماندهان و استقامت رزمندگان در دفاع مقدس
 
شجاعت فرماندهان در دوران دفاع مقدس مثال‌زدنی است و فرماندهان در سخنان خود درباره دفاع مقدس به پایداری و مقاومت رزمندگان ‏در عملیات های مختلف اشاره کردند و آن را از علت‌های پیروزی لشکر اسلام برشمرده‌اند. ‏
  
-‏    بزرگواری و مروّتِ در حال قدرت
 
از نمونه‌های بزرگواری رزمندگان در دفاع مقدس، خودداری از بمباران و گلوله‌باران مناطق مسکونی عراق بود. خلبانان و نیروهای توپ خانه ‏می‌توانستند مناطق مسکونی را به عنوان مقابله به مثل ناامن سازند و دشمن را با مشکلی جدی رو به رو کنند، ولی پای‌بندی آنان به ‏ارزش‌های اخلاقی، سبب می‌شد در طول هشت سال دفاع مقدس هیچ گاه از این حربه استفاده نکنند‎.‎
 
-‏    بی‌اعتنایی به دنیا
 
رزمندگان اسلام در دوران نوجوانی و جوانی و اوان ظهور خواسته‌های بی‌شمار مادی، به همه لذت‌های دل فریب دنیا پشت پا زدند و حضور در ‏جبهه و دفاع از میهن و نظام اسلامی را برتر دیدند‎.

‏-‏    شهادت‌طلبی رزمندگان
 
رزمندگان اسلام از آن جا که دفاع در برابر تهاجم بعثیان را مقدس می‌دانستند و کشته‌شدن در این راه را برای خود، مرگی سعادت‌آفرین و ‏افتخارآمیز ارزیابی می‌کردند، نه تنها از دادنِ جان دریغ نمی‌ورزیدند که شیفته آن بودند. شهادت‌طلبی رزمندگان اسلام به عنوان عامل مؤثر ‏معنوی، از امتیازهای جبهه حق در برابر جبهه باطل بود‎.‎


 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 

** قسمتی از پیام امام خمینی(ره) راجع به قطعنامه 598 ‏
 
من با توجه به نظر تمام کارشناسان سیاسی و نظامی سطح بالای کشور که به تعهد، دلسوزی و صداقت آنان اعتماد دارم، با قبول قطعنامه و ‏آتش بس موافقت نمودم و در مقطع کنونی آن را به مصلحت انقلاب و نظام می‌دانم و خدا می‌داند که اگر نبود انگیزه‌ای که همه‌ ما و عزت و ‏اعتبار ما باید در مسیر مصلحت اسلام و مسلمین قربانی شود، هرگز راضی به این عمل نمی‌بودم و مرگ و شهادت برایم گواراتر بود...
 
... خوشا به حال شما ملت، خوشا به حال شما زنان و مردان، خوشا به حال جانبازان و اسرا و مفقودین و خانواده‌های معظم شهدا و بدا به حال ‏من که هنوز مانده‌ام و جام زهرآلود قبول قطعنامه را سرکشیده‌ام و در برابر عظمت و فداکاری این ملت بزرگ احساس شرمساری می‌کنم و بدا ‏به حال آنان که در این قافله نبودند، بدا به حال آنهائی که از کنار این معرکه بزرگ جنگ و شهادت و امتحان عظیم الهی تا به حال ساکت، ‏بی‌تفاوت و یا انتقاد کننده و پرخاشگر گذشتند.  ‏
 
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 


 

** نقش رهبری در خاتمه جنگ
 
پس از فتح خرمشهر ماهیت جنگ با ورود سلاح‌های کشتار جمعی تغییر یافت. ولی امر مسلمین به عنوان فرماندهی کل قوا پس از ‏استدلال‌های منطقی فرماندهان جنگ رضایت به ادامه دفاع در خاک عراق داد. مناطق مسکونی و شهرها هدف بمباران‌ها و موشک‌های ‏مختلف قرار گرفت اما در هر صورت 6400 کیلومتر مربع خاک متصرفی از سوی عراق به دفاع در عمق 1500 کیلومتر مربع بوسیله ایران ‏تبدیل گشت. پایان جنگ مورد توافق طرفین قرار گرفت صدام همچنان بر موج حملات خود افزود. ولی سرانجام با فشارهای بین‌المللی ‏طرفین رضایت به آتش بس و اجرای قطعنامه دادند. ‏
 
امام در پذیرش قطعنامه ضمن بیان معامله آبروی خود با خدا و نوشیدن جام زهر می‌گوید: «کسی تصور نکند که ما راه سازش با جهان‌خواران ‏را نمی‌دانیم ولی هیهات که خادمان اسلام به ملت خود خیانت کنند». ‏
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 

 
** پایان جنـگ ‏
‏ ‏‎
جنگ با تمام فراز و فرودهاي فراواني كه در طول هشت سال دفاع مقدس داشت. به آتش بس ختم شد. اين دفاع مقدس که در طول هشت ‏سال بيش از 90 عمليات كوچك و بزرگ را در خود جاي داده است. تلخي‌ها و شيریني‌هاي بسياري را در يادها زنده مي‌كند‎.‎‏ هر چند شروع ‏جنگ تلخ بود. اما اين تلخي، شيريني را به اين مردم هديه داد كه در حالت عادي براي رسيدن به آنها بايد قرن‌ها تلاش كرد‎.‎
 
حضرت امام(ره)، هفت ماه بعد از پذيرش قعطنامه در جمع طلاب مي‌فرماييد. " جنگ ما جنگ حق و باطل بود و تمام‌شدني نيست، جنگ ما ‏جنگ فقر و غنا بود. جنگ ما جنگ ايمان و رذالت بود و اين جنگ از آدم تا ختم زندگي وجود دارد".  ‏
 
به این ترتیب جنگی که در 31 شهریور 1359 توسط همة ظالمان جهان و به دست صدام بعثی به جمهوری اسلامی ایران تحمیل شد، بدون ‏دستیابی آنان به اهدافشان، در تابستان 1367 ش. به پایان رسید.‏
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 

** دفاع مقدس در کلام امام خمینی(ره)‏
 
در پیام حضرت امام(ره) به روحانیان، مراجع، مدرسان، طلاب و ائمه جمعه و جماعات در اسفند 67 آمده است: " هر روز ما در جنگ بركتي ‏داشته‌ايم كه در همه صحنه‌ها از آن بهره جسته‌ايم. ما انقلابمان را در جنگ به جهان صادر نموده‌ايم ما مظلوميت خويش و ستم متجاوزان را ‏در جنگ ثابت نموده‌ايم. ما در جنگ پرده از چهره تزوير جهان‌خواران كنار زده‌ايم. ما در جنگ دوستان و دشمنانمان را شناخته‌ايم. ما در ‏جنگ به اين نتيجه رسيديم كه بايد روي پاي خودمان بايستيم. ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شكستيم. ما در جنگ ريشه‌هاي ‏انقلاب پربار اسلامي‌مان را محكم كرديم. ما در جنگ حس برادري و وطن‌دوستي را در نهاد يكايك مردم‌مان باور كرديم‎. ‎ما در جنگ به مردم ‏جهان و خصوصا مردم منطقه نشان داديم كه عليه تمامي قدرت‌ها و ابرقدرت‌ها مي‌توان ساليان سال دفاع كرد."‏
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 

 
** دفاع مقدس در کلام رهبر معظم انقلاب
 
این جنگ، یک جنگ دفاعی بود. جنگ دفاعی با جنگ تهاجمی فرق دارد؛ جنگ تدافعی و دفاعی، محل بروز غیرت و تعصب و وفاداری عمیق ‏انسان‌ها به آرمان‌هایی است که به آن‌ها پایبند است(مهر- 1385). دوران دفاع مقدس برای ملت ما ظرفیت و موقعیتی بود که این ملت بتواند ‏اعماق جوهره‌ی خودش را در ابعاد مختلف نشان دهد، و نشان داد.  ما هرچه برای دوره‌ی دفاع مقدس سرمایه‌گذاری و کار کنیم، زیاد نیست؛ ‏چون ظرفیت هنری و ادبی کشور برای تبیین این دوره، خیلی گسترده، وسیع و عمیق است و از این ظرفیت تاکنون استفاده‌ی خوب و ‏درخوری نشده.(شهریور-1384). ‏
 
** لزوم ماندگاری ارزش‌های دفاع مقدس
 
دامنه تأثیرگذاری فرهنگ و معنویات جبهه با پیچیدن آوازه‌اش در میان دیگر جوامع مسلمین، خاصه در لبنان و افغانستان و کشورهای ‏منطقه خلیج فارس گسترده گردید.‏
تأثیر عمیق فرهنگ دفاع مقدس در زندگی مردم و در باور و اعتقادات مذهبی امت مقاوم و حزب‌الله انکارپذیر نیست. ‏
 
اهمیت این موضوع وقتی بیشتر نمایان می‌شود که ببینیم مقام معظم رهبری نیز در فرمایشات گوهربارشان مدام بر این موضوع تأکید دارند. ‏‏«می‌بایست این فرهنگ با جدیت تمام در سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور لحاظ و تثبیت گردد. بر همین ‏اساس، باید با آفت‌ها و ضد ارزش‌های فرهنگ دفاع مقدس که همانا رفاه‌طلبی و راحت‌طلبی و دنیاخواهی است، مقابله کرد».‏
 

دفاع مقدس، طنین حق‌طلبی انقلاب ایران را به گوش جهانیان رسانید

 

** کلام آخر
 
ما حصل جنگ تحمیلی یا به عبارت بهتر دفاع مقدس مساوی تخریب گسترده و نابودی ذخایر و منابع ملی و تحلیل فزاینده نیروی انسانی و ‏کشتار مردم هر دو کشور بوده اما از سوی ایران دفاع، منتهی به دستاوردهای بزرگی گردید که از جمله آن‌ها می‌توان به ارائه یک الگوی ‏برجسته مقاومت و اثبات توانایی‌های دفاعی اشاره کرد و دیگر صدور انقلاب بود، که طنین حق طلبی آن در عین مظلومیت به گوش جهانیان ‏رسید و مورد تجلیل آگاهان جهانی واقع شد و بالاخره خود باوری، نصرت؛ انجام تکلیف، تحقق شعارهای انقلاب و شکست ابهت شرق و غرب ‏و موجب شناسایی دوست و دشمن شد‎.‎

به فرموده مقام معظم رهبری هشت سال دفاع مقدس ما صرفاً یک امتداد زمانی و فقط یک برهه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی زمانی نیست؛ گنجینه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی عظیمی است که تا ‏مدت‌های طولانی ملت ما می‌تواند از آن استفاده کند، آن را استخراج کند و مصرف کند و سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌گذاری کند‎.‎
 
منابع:‏

‏1- بیژن کرمی میرعزیزی، عسگر بابازاده اقدم، شبنم بهرامی و زهرا قاسم‌پور گنجه‌لو؛ معناشناسی واژة «جهاد» در قرآن کریم؛ سراج منیر؛  ‏‏1395، صفحه 129-150.‏
‏2-  حمیدرضا پورقربان؛ ارزش ها و ویژگی های دفاع مقدس؛ شهریور 91.‏
‏3- صحیفه نور؛ جلد 20 ؛ ص 239.‏
‏4- نقی زاده، اکبر، علی (1380)، عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس، جلد 1،  باورهای دینی و امدادهای غیبی، انتشارات: مرکز تحقیقات ‏اسلامی‎.‎
‏5- ‏‎ ‎نقی زاده، اکبر، علی (1380)، عوامل معنوی و فرهنگی دفاع مقدس، جلد 2، ارزش‌های اسلامی، انتشارات: مرکز تحقیقات اسلامی‎.‎
‏6- تحلیلی بر جنگ تحمیلی عراق علیه ایران؛ انتشارات وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران‎.‎‏ ‏

اخبار مرتبط با این خبر

لینک کوتاه خبر:

نظرات مردمی

ارسال نظر

جدیدترین خبرها

آپــارات

یادداشت ویژه

آیا اردوغان قابل اعتماد است؟

برای درک درست از رویکرد واقعی ترکیه و پایداری آن، نیاز مند شناخت چرایی سیاست جدید آنکارا به ویژه بعد از کودتای ناکام ۱۵ جولای در این کشورهستیم.



یادداشت/

دیپلماسی لبخند را پایان دهید!

ادبیات دیپلماسی خارجی ما باید تغییر یابد. دیپلماسی لبخند را باید پایان داد و به جای آن اخم و خشم را باید نشان داد. این دیپلماسی در گذشته جواب داده است و آمریکا را قدم به قدم از حضور در منطقه عقب نشانده است.



هیئت های نوشهر

بازی های بومی و محلی نوشهر