2003

در حال حاضر فضای مجازی ‏ابزاری مناسب برای توسعه‌ی افکار و اندیشه‌های بشری محسوب می‌شود به شرط آن که در راه صحیح استفاده شود. ‏

به گزارش نوشهرآنلاین، ارتباط از طریق فضای مجازی در سال‌های اخیر جایگاه قابل‌توجهی در بین نسل جوان جامعه ما پیدا کرده است، شبکههای‎ ‎اجتماعی در ابعاد مختلف زندگی افراد(فردی و اجتماعی) تأثیر گذارند و در شکل‌دهی به هویت نقش دارند و حتی روی ابعاد ‏اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جوامع هم تأثیرگذارند‎.‎
 
امروزه با توجه به نقشی که تاکنون در ابعاد مختلف زندگی داشته‌اند، نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. در حال حاضر اینترنت ‏ابزاری مناسب برای توسعه‌ی افکار و اندیشه‌های بشری محسوب می‌شود به شرط آن که در راه صحیح استفاده شود. افراد باید ‏برای ورود به دنیای مجازی اطلاعات کافی در اختیار داشته باشند تا دچار مشکلات مالی و اجتماعی نشوند‎.‎
 
ارتباطات سالم در فضای مجازی و لزوم هوشیاری جوانان و خانواده‌ها نسبت به تهدیدات فضای سایبری در درجه‌ی نخست ‏اولویت قرار دارد. پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی و توجه والدین به رفتار فرزندان بسیار مهم می‌باشد و برای جلوگیری از هم ‏پاشیدگی خانواده‌ها، والدین باید تا حدودی به فناوری‌های روز دنیا مسلط باشند و آگاه باشند که تغییر در رفتار فرزندان به معنای ‏ایجاد تغییر در طرز فکر آن‌ها است. و هنگامی که بنیان فکری و شخصیت آن‌ها به صورت ناصحیح شکل گیرد، راه نفوذ شیادان ‏به حریم خصوصی افراد و محیط امن خانواده باز می‌شود. لذا، چنانچه خانواده‌ها نسبت به شیوه‌های جدید ارتباط فرزندان خود ‏آگاهی و شناخت کافی و لازم را داشته باشند، از انجام بسیاری از جرایم و ارتباطات پنهانی آنان جلوگیری به عمل می‌آید‎.‎

راه‌کارهای مقابله با آسیب‌های فضای مجازی
 
به منظور پیشگیری و کاهش آسیب‌های اجتماعی در فضای مجازی راهکارهایی مطرح شده‌اند که در صورت اجرای به موقع و ‏مناسب می‌توانند ثمربخش واقع شوند‎:‎

کودک و نوجوان

‎– با توجه به اینکه بیشتر استفاده‌کنندگان از فضای مجازی نوجوانان و جوانان هستند، فرهنگ‌سازی برای کاهش پیامدهای آن ‏ضروری است. لذا اطلاع‌رسانی، آموزش نحوه استفاده صحیح از این فناوری می‌تواند مؤثر واقع گردد‎.‎
‎‎
- برگزاری کلاس‌های آموزشی در مدارس جهت آگاهی‌دادن به نوجوانان و جوانان در مورد مزایا و معایب فناوری‌های جدید و ‏نحوه‌ی استفاده‌ی صحیح از آن‌ها‎.‎

والدین

‎– ‎تشویق به شرکت در فعالیت‌های اجتماعی و تقویت این گونه رفتارها توسط والدین‎.

‎–‎ ‎گذراندن اوقات بیشتری با فرزندان در فضای بیرون از خانه به طوری که فرزندان از نظر عاطفی، احساس خلأ نکنند و جهت ‏جبران این کمبود به فضای مجازی پناه نبرند‎.‎

فرهنگ‌سازی

‎– ‎استفاده از ظرفیت‌هایی همچون رسانه های دیداری و شنیداری، روزنامه‌ها، مجلات، نشریات برای نهادینه‌شدن فرهنگ ‏سایبری‎.‎

‎– ‎برگزاری جلسات آموزشی از سوی مصادر امور فرهنگی در شهرستان‌ها به منظور آشنانمودن و اطلاع‌رسانی به والدین در ‏مورد فناوری‌های جدید به ویژه اینترنت و شبکه‌های اجتماعی مجازی‎.‎

‎– ‎پخش آگهی‌های آموزنده از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در رادیو و تلویزیون در جهت افزایش آگاهی خانواده‌ها در ‏خصوص خطرات ناشی از اینترنت‎.‎

‎– ‎پخش برنامه‌های کوتاه آموزشی درباره مزایا و معایب اینترنت از زبان ورزشکاران و هنرمندان محبوبی که عموماً جوانان آن‌ها ‏را الگوی خود قرار می‌ دهند‎.‎

‎– ‎ساخت و پخش فیلم‌ها و سریال‌هایی با موضوع اینترنت و مزایا و معایب آن‎.‎

حاکمیتی

‎– ‎وضع قوانین سختگیرانه‌تر جهت برخورد با مجرمان جرائم اینترنتی و اجرایی‌نمودن این قوانین‎.‎

‎– ‎آگاهی و هوشیاری بیشتر پلیس سایبری در مورد انواع جدید جرائم رایانه‌ای و اقدام در جهت نا کارآم دکردن دسیسه‌های دشمنان ‏در این زمینه‎.‎

‎– ‎طراحی بازی‌های رایانه‌ای به گونه‌ای که در آن‌ها انواع خطرات موجود در فضای مجازی و راهکارهایی جهت آشنایی و مقابله ‏با آنها تعبیه شده است‎.‎

‎– ‎طراحی و تدوین بخشی در کتاب‌های درسی در ارتباط با آشنایی دانش‌آموزان با فناوری‌های جدید، اینترنت و خطرات بالقوه ‏آنها‎.‎

‎– ‎استفاده از آموزه‌های دینی از جمله امر به معروف و نهی از منکر به عنوان نوعی کنترل اجتماعی توسط هر شخص‎.‎

‎– ‎هنجارسازی‌های مثبت و ترویج فرهنگ استفاده از اینترنت و فضای مجازی‎.‎

آسیب‌های فکری
 
استفاده خارج ازحد متعارف از اینترنت، به وابستگی شدید روانی و فکری می‌انجامد. با ورود اینترنت و رایانه به درون ‏خانواده‌ها، بین والدین، معلمان، مربیان و دانش‌آموزان(فرزندان)جدایی فکری وعاطفی، رخ می‌دهد. نتیجه تحقیقات نشان می‌دهد ‏که درصد بالایی از نوجوانان و جوانان از اینترنت برای فعالیت‌های بیهوده‌ای نظیر: دوست‌یابی، بازی وصحبت بایکدیگر استفاده ‏می‌کنند‎.‎

نوجوانی که پشت میز رایانه و اینترنت نشسته است، برنامه‌های سایت را لذت بخش‌تراز سخنان پدر و مادر و تکالیف مدرسه ‏می‌داند. درنتیجه درارتباطات، رفتار وزندگی اجتماعی او اختلال ایجاد می‌شود‎.‎

آسیب‌های اجتماعی ـ فرهنگی
 
درسال ۱۹۹۵، روان‌شناسی به نام گلدبرگ، اعتیاد جدیدی به نام اعتیاد به اینترنت را کشف کرد. این اعتیاد به سرعت رو به ‏گسترش است وهر روز افراد جدیدی را به کام خود می‌کشد. گاه مشاهده می‌شود که افراد یا فرزندان ما چنان دراتاق‌های گفتگو ‏غرق می‌شوند که حتی زمان صرف ناهار یا شام را فراموش می‌کنند. این‌ها علائمی شبیه الکلی‌ها یا معتادان به مواد مخدر دارند‎.‎

بسیاری از آن‌ها از بی خوابی رنج می‌برند، خسته‌اند، روابطشان با اطرافیان و جامعه به حداقل می‌رسد و بیشتر حالت عصبی ‏دارند. کمرنگ‌شدن وازبین رفتن رابطه عاطفی کاربر با اعضای خانواده وتبدیل آن به رابطه‌ای سرد مسالمت‌آمیز، از دیگر اثرات ‏نامطلوب اعتیاد به اینترنت است‎.‎

نظر کارشناسی

بنابر نظر کارشناسان اجتماعی، ضررهای اخلاقی وجسمی تلفن همراه برای کودکان غیر قابل انکار است‎.‎

بسیاری از فیلم‌های غیر اخلاقی و پیام‌های نامناسب، ازطریق تلفن همراه بین کودکان پخش می‌شود‎.‎

دسترسی آسان به سایت‌های غیر اخلاقی از طریق تلفن همراه مشکل دیگری دارد که والدین با آن روبه رو هستند‎.‎

‎"‎دکتر شمسیان متخصص اطفال” معتقد است: "کودکان به دلیل قرارداشتن در سن رشد و باتوجه به ارگانیسم بدن، هنگام نزدیکی ‏به گوشی تلفن همراه درمعرض خطر بیشتری نسبت به سایر افراد هستند” وی می گوید "از آن جا که کودکان در حال رشد هستند، ‏به امواج رادیویی واکنش بیشتری نشان می‌دهند‎.”‎

تحقیق یک مجله انگلیسی نشان می‌دهد، شرکت‌کنندگان در تحقیق، بعد از اختراع اسلحه، اختراع تلفن همراه را بدترین اختراع همه ‏زمان‌ها می‌دانند‎.‎

نتایج یک بررسی پژوهشی نشان می‌دهد، استفاده دانش‌آموزان ازگوشی‌های تلفن همراه درمدارس موجب بروز تغییراتی در خرده ‏فرهنگ‌های حاکم بر کلاس‌های درس می‌شود‎.‎

آسیب‌های اخلاقی

آن چه می‌توان در اینترنت خطرناک‌تر تلقی شود، ارتباطی است که از طریق اتاق‌های گفتگو بین افراد برقرار می‌شود و در ‏برخی موارد صدمات فراوانی به وجود می‌آورد. این اتاق‌های گفت‌وگو که معمولا در آن‌ها امکان ارتباط با نام‌های جعلی ومجهول ‏وجود دارد، می‌توانند زمینه‌های لازم را برای ایجاد برخی از مفاسد اجتماعی به وجود آورند و تقریبأ راهی برای جلوگیری از آن ‏وجود ندارد‎.‎

به جرئت می‌توان گفت که خطر شبکه‌های اجتماعی و گروه‌های موجود در پیام‌رسان‌های موبایل پایه مانند تلگرام به مراتب بیشتر ‏از سایت‌های غیر اخلاقی موجود دراینترنت است‎.‎

بی‌اطلاعی خانواده‌ها از این موضوع، خطرهایی را به آن‌ها تحمیل می‌کند. از سوی دیگر، ازجمله چالش‌های اساسی گسترش ‏فناوری ارتباطات درجهان، مخصوصأ درکشورهای درحال توسعه، آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی است‎.‎

قرار گرفتن در معرض فرهنگ‌های گوناکون، آزادی‌های زیاد در یک دوره زمانی نسبتأ کوتاه، امکان دسترسی به اطلاعات غیر ‏اخلاقی گوناگون از طریق اینتر نت و برخی از نمونه‌های این خطرها محسوب می‌شوند‎.‎

آسیب‌های جسمی

استفاده بیش از حد از رایانه، این آثار را به دنبال دارد‎:‎
‏۱‏‎- ‎تیک‌ها
‏۲‏‎- ‎فشارهای عصبی
‏۳‏‎- ‎چشم درد
‏۴‏‎- ‎رکود فعالیت های معده
‏۵‏‎- ‎چاقی وعدم جذب چربی‌ها
‏۶‏‎- ‎افزایش قند خون
‏۷‏‎- ‎کم‌شدن فعالیت کلی بدن
‏۸‏‎- ‎مشکلات تنفسی
‏۹‏‎- ‎افتادن سرشانه‌ها
‏۱۰‏‎- ‎خارج‌شدن ستون فقرات از حالت طبیعی
‏۱۱‏‎- ‎انزوای اجتماعی

به علاوه  کودکان و نوجوانان را از یادگیری‌های شناختی، جسمانی و اجتماعی باز می‌دارد‎.‎

بازی‌های رایانه‌ای به سبب داشتن صفحات گرافیکی، تنوع رنگ وسرعت زیاد تعویض صفحات، تأثیرات منفی روی مغز ‏واعصاب کودکان می‌گذارند و ازاین راه، برخی اختلالات را موجب می‌شوند.‏

تأثیرات منفی رایانه بر بدن افراد، شامل‎:‎
دردهای شدید کمر
دردهای شدید دست
دردهای شدید گردن وسر
است که به صورت آرتروز ظاهر می‌شود و گاهی به ایجاد کیست معضلی در مچ دست می‌انجامد‎.‎

تلفن همراه

وسیله‌ای ارتباطی و مفید است که در سایه غفلت والدین، دانش‌آموزان و متولیان فرهنگ و آموزش، رفته رفته به یک وسیله ‏خطرناک تبدیل می‌شود‎.‎

با وجود اهمیت تلفن همراه در زندگی روزمره، تحقیقات نشان‌دهنده آن است که استفاده بیش ازحد از تلفن همراه می تواند استرس ‏زا باشد. برخی از مردم به طرزی بی رویه ازآن استفاده می کنندواین امر زندگی شخصی آن ها را تحت تأثیر قرار می دهد‎.‎

درعصر جهانی‌شدن‌، نظام آموزشی ما بحران‌های جدی را پیش‌رو دارد لذا لازم است با بهره‌گیری صحیح و استفاده بهینه از ‏فناوری‌های جدید ارتباطی، نظیر اینترنت و ازطریق ایجاد جذابیت در مطالب و مواد آموزشی، توانایی تولید و بازتولید اطلاعات ‏را کسب کند و از این طریق، نه تنها درمواجهه با این فرایند رانده نشود، بلکه درمتن و بطن تحولات جهانی نقش‌آفرینی کند‎
 
نویسنده: دکتر اکبر محسنی‌فر آسیب‌شناس اجتماعی و مدرس دانشگاه

اخبار مرتبط با این خبر

لینک کوتاه خبر:

نظرات مردمی

ارسال نظر

جدیدترین خبرها

آپــارات

یادداشت ویژه

هیئت های نوشهر

بازی های بومی و محلی نوشهر